Yumurtalık Kisti

Kadın hastalıkları ve doğum polikliniklerinde yapılan ultrason muayenelerinde en sık rastlanan bulgulardan biri yumurtalık kistleridir. Genellikle rutin bir kontrol esnasında tesadüfen saptanan bu kistler, kadınlar arasında ciddi bir endişe ve panik havası yaratabilir. Ancak bilinmelidir ki yumurtalık kistlerinin çok büyük bir kısmı iyi huyludur ve hatta önemli bir bölümü tedaviye bile gerek kalmadan kendiliğinden kaybolan yapılardır.

Yumurtalık Kisti Nedir?

Yumurtalık kisti, kadın üreme sisteminin sağ ve sol tarafında yer alan yumurtalıkların içinde veya üzerinde gelişen, etrafı ince bir zarla çevrili, içi genellikle sıvı, bazen de yarı katı doku dolu olan torbacıklardır.

Yumurtalık kistleri temelde iki ana gruba ayrılır:

• Fonksiyonel (Fizyolojik) Kistler: Her ay adet döngüsü içinde yumurta hücrelerinin büyümesi ve çatlaması esnasında oluşan kistlerdir (Folikül kisti, Korpus luteum kisti). Kadınlarda en sık görülen kist türüdür ve tamamen zararsızdır.
• Organik Kistler: Hücresel değişimlere bağlı olarak gelişen ve kendiliğinden kaybolmayan kistlerdir. Çikolata kistleri (endometrioma), dermoid kistler ve kistadenomlar bu gruba örnektir.

Yumurtalık Kistlerinin Belirtileri Nelerdir?

Küçük boyutlu yumurtalık kistleri genellikle hiçbir belirti vermez ve sadece jinekolojik muayene sırasında fark edilir. Ancak kist büyüdükçe veya hormonal olarak aktif hale geldikçe şu belirtilerle kendini gösterebilir:

• Adet Düzensizlikleri: Kistlerin hormon dengesini bozması nedeniyle adet gecikmeleri, sık adet görme veya adet dışı lekelenmeler yaşanabilir.
• Kasık ve Alt Karın Ağrısı: Genellikle kistin olduğu tarafta hissedilen künt, sızlayıcı veya adet dönemlerinde şiddetlenen kasık ağrıları.
• Karında Şişkinlik ve Dolgunluk Hissi: Büyük kistlerin karın içi organlara baskı yapması sonucu oluşan sürekli şişkinlik ve hazımsızlık.
• Sık İdrara Çıkma ve Kabızlık: Kistin idrar torbasına baskı yapmasıyla ani idrar sıkışmaları, bağırsaklara baskı yapmasıyla da kabızlık gelişebilir.
• Cinsel İlişki Esnasında Ağrı: Kistin pelvik bölgedeki sinirleri veya dokuları germesi nedeniyle ilişki sırasında derin bir ağrı hissedilebilir.

Yumurtalık Kisti Nasıl Teşhis Edilir?

Yumurtalık kistlerinin teşhis süreci oldukça hızlı ve hasta için tamamen konforludur.

Jinekolojik Muayene ve Pelvik Ultrasonografi: Teşhisin en önemli adımıdır. Ultrason sayesinde kistin boyutu, tam olarak nerede yerleştiği ve içinin sıvı mı yoksa katı mı (solid) olduğu saniyeler içinde tespit edilir.

Kan ve Tümör Belirteçleri (Ca-125, Ca-19-9, CEA): Kistin iyi huylu mu yoksa kötü huylu (kanser) olma ihtimali mi taşıdığını anlamak ve organik kistleri ayırt etmek amacıyla kanda bazı özel protein seviyelerine bakılır.

Pelvik MR: Özellikle çok büyük, yapısı karmaşık veya ultrasonda net ayırt edilemeyen kistlerin çevre dokularla ilişkisini daha net görebilmek için tercih edilir.

Yumurtalık Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Yumurtalık kistlerinin tedavisi; kistin boyutuna, türüne, hastanın şikayetlerinin şiddetine, yaşına ve ileride çocuk sahibi olmak isteyip istemediğine göre tamamen kişiye özel olarak planlanır.

Takip ve İzlem

Eğer ultrason muayenesinde saptanan kist 5 cm’den küçük, içi tamamen sıvı dolu ve fonksiyonel bir kist izlenimi veriyorsa, hemen bir tedaviye başlanmaz. Hasta 1-2 adet dönemi sonrasında tekrar ultrasona çağrılır. Bu kistlerin çok büyük bir kısmı kendiliğinden küçülür veya yok olur.

İlaç (Medikal) Tedavisi

Kistin büyümesini engellemek, yeni kist oluşumunun önüne geçmek ve adet düzenini sağlamak amacıyla doğum kontrol hapları veya hormonal düzenleyiciler reçete edilebilir. İlaçlar mevcut büyük bir organik kisti tamamen yok etmez ancak hormonal kaynaklı kistlerin gerilemesine yardımcı olur.

Cerrahi Tedavi (Yumurtalık Kisti Ameliyatı)

Aşağıdaki durumlarda kistin ameliyatla çıkarılması gerekir:

• Kistin boyutunun 8-10 cm’nin üzerinde olması veya takip sırasında sürekli büyümesi,
• Kistin ultrasonda şüpheli, yarı katı (solid) yapılar içermesi ve tümör belirteçlerinin yüksek çıkması,
• İlaç tedavisine rağmen geçmeyen şiddetli ağrılara yol açması,
• Kistin kendi etrafında dönmesi (torsiyon) veya patlaması (rüptür) gibi acil durumların gelişmesi.

Ameliyatlar standart olarak hastanın yumurtalık dokusuna zarar vermeyecek şekilde, kapalı cerrahi yöntemi olan Laparoskopi ile göbek deliğinden girilerek konforlu bir şekilde gerçekleştirilir.

Randevu Al

Yumurtalık Kisti İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Yumurtalık kistleri tehlikeli midir?

Yumurtalık kistlerinin %90’ından fazlası iyi huyludur ve tehlike arz etmez. Ancak menopoz sonrası dönemde ortaya çıkan kistler, çok hızlı büyüyenler, içinde katı yapılar barındıranlar ve kanda tümör belirteçlerini yükselten kistlerin kanserleşme riski taşıyabileceği için yakından takip edilmesi ve cerrahi olarak incelenmesi gerekir.

Yumurtalık kisti gebe kalmaya engel mi?

Basit folikül kistleri veya fonksiyonel kistler gebe kalmaya engel değildir. Ancak çikolata kistleri (endometrioma) çocuk sahibi olmayı zorlaştırabilir. Bu durumlarda gebelik planı öncesi kistin doğru yönetilmesi önemlidir.

Strese bağlı yumurtalık kisti nedir?

Yoğun stres, beyindeki hipotalamus ve hipofiz bezlerinin çalışma düzenini bozarak üreme hormonlarının (FSH, LH, Östrojen) dengesiz salgılanmasına yol açar. Bu hormonal dengesizlik nedeniyle o ay büyümesi gereken yumurta çatlayamaz ve içi sıvı dolu bir “folikül kisti” haline gelir. Toplumda buna strese bağlı kist denir; stres yönetimi ve hormonal denge sağlandığında kendiliğinden kaybolur.

Yumurtalık kisti kanama yapar mı?

Evet, yapabilir. Bazı kistler hormonal olarak aktif oldukları için rahim iç zarını etkileyerek adet rötarına (gecikmesine) ve ardından çok yoğun, uzun süren kanamalara neden olabilir. Ayrıca adet dışı dönemlerde ara lekelenmeler veya kistin kendi içine kanaması (hemorajik kist) durumunda şiddetli iç kanama ağrıları gözlenebilir.

Yumurtalık kisti ağrı yapar mı?

Evet, kistler büyüdükçe yumurtalık kapsülünü gerdikleri, çevre organlara ve sinirlere baskı yaptıkları için kasıkta künt veya sızlayıcı bir ağrı yaparlar. Eğer kist kendi etrafında dönerse (torsiyon) veya patlarsa (rüptür), aniden başlayan, bıçak saplanır tarzda ve acil cerrahi gerektiren çok şiddetli bir ağrı açığa çıkar.

Adet düzensizliği (geç veya erken regl olma/ çok yoğun veya az miktarda regl olma/ ara kanama olması) veya kasık ağrısı şikayetiniz varsa yumurtalık kisti açısından değerlendirmek için polikliniğimize başvurabilirsiniz.

Randevu Al