Doğum Kontrol Yöntemleri

İstenmeyen gebeliklerin önüne geçmek, aile planlamasını doğru yapmak ve üreme sağlığını korumak için en önemli adımlardan biri doğru korunma yöntemini seçmektir. Günümüzde modern tıbbın sunduğu, her kadının yaşam tarzına ve tıbbi geçmişine uygun pek çok farklı seçenek bulunmaktadır.

Doğum Kontrol Yöntemleri Nedir ve Nelerdir?

Doğum kontrol yöntemleri, gebeliğin oluşmasını önlemek amacıyla kullanılan tıbbi, mekanik veya hormonal uygulamaların tümüdür. Bu yöntemler temelde bariyer yöntemler, hormonal yöntemler, rahim içi araçlar ve cerrahi yöntemler olmak üzere 4 gruba ayrılır.

Doğum Kontrol Hapları

Dünyada en yaygın kullanılan hormonal korunma yöntemlerinden biridir. İçerdikleri östrojen ve progesteron hormonları sayesinde yumurtlamayı engelleyerek koruma sağlarlar.

Haplara genellikle adetin ilk günü (en geç ilk 5 günü içinde) başlanır. Her gün aynı saatte bir tablet alınması, yöntemin başarısı için kritiktir. 21 tabletlik kutularda, kutu bittikten sonra 7 gün ara verilir ve bu arada adet kanaması gerçekleşir. 28 tabletlik yeni nesil kutularda ise hiç ara vermeden her gün ilaç içilmeye devam edilir.

Doğum Kontrol Hapı Yan Etkileri Nelerdir?

İlk birkaç ayda hafif mide bulantısı, baş ağrısı, göğüslerde hassasiyet ve lekelenme tarzı ara kanamalar görülebilir. Nadir de olsa, özellikle sigara içen ve 35 yaş üstü kadınlarda damar tıkanıklığı (tromboemboli) riskini artırabilir. Bu nedenle doktor kontrolünde başlanmalıdır.

Doğum Kontrol İğneleri (Aylık ve Üç Aylık İğneler)

Hap kullanmayı unutan veya her gün ilaç yutmak istemeyen kadınlar için alternatif bir hormonal korunma yöntemidir.

• Aylık İğneler: Östrojen ve progesteron hormonlarını birlikte içerir. Her ay düzenli olarak kas içine enjekte edilir. Doğum kontrol haplarına benzer bir mekanizmayla korur.
• Üç Aylık İğneler: Sadece progesteron hormonu içerir. 3 ayda bir uygulanır. Özellikle emziren anneler (östrojen içermediği için sütü etkilemez) için iyi bir seçenektir. En sık görülen yan etkisi adet düzenini değiştirmesi, ara kanama yapması veya adeti tamamen durdurmasıdır (amenore).

Rahim İçi Spiral (RİA)

Rahim içi araç (RİA) veya halk arasındaki adıyla spiral, rahim içine yerleştirilen T şeklinde küçük bir mekanizmadır. Bakırlı ve hormonlu (Mirena) olmak üzere iki çeşidi vardır.

Spiraller, günümüzdeki en etkili koruma yöntemlerinden biridir. Koruyuculuk oranı %99’un üzerindedir. Yerleştirildiği andan itibaren koruma başlar ve bakırlı spiraller 10 yıla kadar, hormonlu spiraller ise 5 yıla kadar yüksek koruma sağlar.

Rahim İçi Araç Kullanımının Avantajları Nelerdir?

• Geri dönüşümlü bir yöntemdir; çıkartıldığı anda doğurganlık hemen geri döner.
• Kullanıcı hatasından (unutma, geciktirme) bağımsızdır.
• Hormonlu spiraller, yoğun ve ağrılı adet kanaması olan kadınlarda kanama miktarını azaltarak tedavi edici avantaj sağlar.

Rahim İçi Aracın Potansiyel Yan Etkileri Nelerdir?

• Bakırlı Spirallerde: İlk aylarda adet kanama miktarında artış, adet süresinin uzaması ve kasık ağrısı yapabilir.
• Hormonlu Spirallerde: İlk 3-6 ay boyunca düzensiz lekelenmeler görülebilir, sonrasında adet kanaması oldukça azalır veya tamamen kesilebilir (bu durum tıbbi bir zarar doğurmaz).

Spiralin hayati bir riski neredeyse yoktur. Ancak nadir de olsa yerleştirme sırasında rahim duvarının zedelenmesi veya spiralin yerinden kayması gibi durumlar yaşanabilir. Spiral takıldıktan 1 ay sonra ilk kontrol, ardından yılda bir kez düzenli jinekolojik ultrason muayenesi yapılarak spiralin yerinde olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Prezervatif (Kondom)

Erkeğin cinsel ilişki sırasında kullanması gereken, spermlerin kadın rahmine ulaşmasını engelleyen mekanik (bariyer) bir yöntemdir.

Prezervatifle Korunma Ne Kadar Güvenli?

Prezervatif doğru ve her ilişkide düzenli kullanıldığında %98 oranında güvenlidir. Ancak yırtılma, kayma veya yanlış takılma gibi kullanıcı hataları işin içine girdiğinde bu oran gerçek hayatta %87’lere gerileyebilir.

En Büyük Avantajı: Prezervatif, gebeliği önlemenin yanı sıra Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlara (HIV, HPV, Bel Soğukluğu, Frengi vb.) karşı koruma sağlayan tek yöntemdir.

Doğum Kontrol Yöntemlerinde Tüplerin Bağlanması (Tüp Ligasyonu)

Gelecekte kesinlikle yeniden çocuk sahibi olmayı düşünmeyen çiftler için uygun olan, geri dönüşü oldukça zor kalıcı bir cerrahi yöntemdir.

• Kadının yumurtalarını rahme taşıyan tüplerin (fallop tüpleri) ameliyatla kapatılması işlemidir.
• Genellikle laparoskopik (kapalı) yöntemle veya sezaryen doğumlarda eş zamanlı olarak yapılır.
• Kadının hormon düzenini, adet döngüsünü veya cinsel yaşamını kesinlikle olumsuz etkilemez; sadece sperm ile yumurtanın buluşma yolunu fiziksel olarak kapatır.

Randevu Al