Adet Ağrısı ve PMS

Her kadının adet döngüsü kendine hastır; ancak birçok kadın için bu döngünün belirli dönemleri fiziksel ve duygusal olarak oldukça zorlayıcı geçebilir. Tıp dilinde PMS (Premenstrüel Sendrom) olarak adlandırılan adet öncesi dönemdeki değişimler ve hemen ardından gelen Dismenore, yani sancılı adet görme süreci, bir hastalık olmaktan ziyade vücudumuzun hormonal ritminin yansımalarıdır. Ne var ki, bu durumlar şiddetli yaşandığında günlük hayatı, iş ve sosyal yaşamı ciddi ölçüde sekteye uğratabilir.

PMS (Premenstrüel Sendrom) Nedir?

Premenstrüel Sendrom, halk arasında bilinen adıyla Adet Öncesi Gerginlik Sendromu; adet kanamasından yaklaşık 7 ila 10 gün önce başlayan, kanamanın başlamasıyla birlikte hafifleyen veya tamamen kaybolan fiziksel ve psikolojik belirtiler bütünüdür.

Kadınların neredeyse %75’i hayatlarının bir döneminde hafif veya orta şiddette PMS belirtileri yaşar. Vücuttaki östrojen ve progesteron hormonlarının ani dalgalanması ve beyindeki mutluluk hormonu dediğimiz serotonin seviyesinin bu durumdan etkilenmesi, PMS’in temel tetikleyicisidir.

PMS Belirtileri Nelerdir?

PMS, her kadında farklı bir yüzle ortaya çıkabilir. Belirtileri genel olarak iki grupta inceleriz:

Psikolojik ve Duygusal Belirtiler

• Nedensiz öfke patlamaları, sinirlilik ve tahammülsüzlük hali.
• Aniden gelen ağlama krizleri ve duygusal hassasiyet.
• Hafif depresif ruh hali, anksiyete
• Odaklanma güçlüğü ve uyku düzeninde bozulmalar

Fiziksel Belirtiler

• Vücutta belirgin ödem, şişkinlik ve ani kilo artışı.
• Göğüslerde aşırı hassasiyet, dolgunluk ve ağrı.
• Baş ağrısı, halsizlik ve eklem/kas ağrıları.
• Özellikle tatlı ve karbonhidratlı gıdalara karşı aşırı aşerme, iştah artışı.
• Barsaklarda gaz ve ishal olma durumu
• Baş ağrısı

Dismenore (Sancılı Adet Görme) Nedir?

Adet kanaması döneminde rahim bölgesinde hissedilen, bazen bele ve bacaklara vuran şiddetli kramp tarzındaki ağrılara dismenore denir. Adet döneminde rahmin iç tabakasını dışarı atabilmek için rahim kasları kasılır. Bu kasılmaları sağlayan prostaglandin adlı kimyasal maddelerin vücutta fazla salgılanması, ağrının şiddetini belirler.

Dismenoreyi tıbbi olarak iki ana gruba ayırarak değerlendiririz:

Primer (Birincil) Dismenore

Altında yatan bir jinekolojik hastalık bulunmayan, tamamen doğal hormonal süreçlere bağlı olarak gelişen adet sancısıdır. Genellikle ilk adet görmeye başlanılan ergenlik döneminde ortaya çıkar ve yaş ilerledikçe ya da doğum yaptıktan sonra hafifleme eğilimi gösterir.

Sekonder (İkincil) Dismenore

Kadının üreme organlarındaki somut bir hastalığa bağlı olarak sonradan gelişen adet sancılarıdır. Ağrı genellikle adet döneminden günler önce başlar ve kanama bittikten sonra da devam edebilir.

Sekonder dismenorenin en sık görülen nedenleri şunlardır:

• Çikolata Kisti (Endometriozis): Rahim iç duvar dokusunun yumurtalıklarda veya karın içinde büyümesi.
• Miyomlar ve Polipler: Rahim içindeki iyi huylu kas tümörleri veya et benleri.
• Pelvik İnflamatuar Hastalık (PID): Kadın üreme organlarının kronik enfeksiyonları.
• Rahim İçi Araçlar (Spiral): Bazı kadınlarda rahim yapısına bağlı olarak sancıyı artırabilir.

Dismenore ve PMS Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hem adet öncesi gerginlik hem de adet sancılarını modern tıbbın sunduğu imkanlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle daha konforlu atlatmak mümkündür.

Yaşam Tarzı ve Beslenme Değişiklikleri

• Beslenmeyi Düzenlemek: Özellikle adet öncesi dönemde tuz, kafein ve alkol tüketimini azaltmak ödemi ve göğüs ağrılarını ciddi oranda hafifletir. Magnezyum, Kalsiyum ve B6 vitamini yönünden zengin beslenmek kas kasılmalarını ve ruh halini dengeler.
• Egzersiz Yapmak: Düzenli yürüyüş veya pilates yapmak vücutta doğal ağrı kesici olan endorfin hormonunun salgılanmasını sağlar.
• Sıcak Uygulama: Sancılı dönemde alt karın bölgesine konulan sıcak su torbaları veya ılık bir duş, rahim kaslarını gevşeterek ağrıyı azaltır.

Tıbbi ve İlaç Tedavileri

Eğer yaşam tarzı değişiklikleri yeterli gelmiyorsa, kliniğimizde yapacağımız değerlendirmeler sonucunda şu medikal tedavilere başvurabiliriz:

• Prostaglandin İnhibitörleri (Ağrı Kesiciler): Sancı henüz tam başlamadan, adetin ilk belirtisinde alınan uygun ağrı kesiciler, krampları daha başlamadan durdurabilir.
• Doğum Kontrol Hapları: Yumurtlamayı baskılayarak ve rahim iç duvarını incelterek hem PMS belirtilerini hem de adet sancılarını büyük oranda ortadan kaldırır.
• Hormonal Destekler ve Antidepresanlar: PMS’in çok şiddetli yaşandığı, kadının hayatını kabusa çevirdiği durumlarda (PMDD), dönemsel olarak kullanılan düşük dozlu ilaçlar ve hormonal düzenleyiciler hayat kurtarıcı olmaktadır.

Randevu Al