Aşılama Tedavisi (IUI)

Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerde, doğal yollarla gebelik elde edilemediğinde başvurulan ilk ve en pratik yardımcı üreme yöntemlerinden biri aşılama tedavisidir. Tıp dilindeki adı İntrauterin İnseminasyon (IUI) olan bu yöntem, laboratuvar ortamında özel olarak seçilmiş ve hareketliliği artırılmış sperm hücrelerinin, tam yumurtlama döneminde bir kateter yardımıyla doğrudan rahim içine bırakılması işlemidir. Son derece ağrısız, anestezi gerektirmeyen ve doğala en yakın tedavi seçeneklerinden biridir.

Aşılama Tedavisi (IUI) Nedir?

Aşılama tedavisi, spermlerin rahim ağzındaki engelleri aşmasını sağlayarak direkt olarak yumurtaya en yakın noktaya ulaştırılması işlemidir.

Doğal bir cinsel ilişkide spermlerin büyük bir kısmı vajina içindeki asidik ortamda veya rahim ağzındaki mukus salgısında takılarak elenir. Aşılama tedavisinde ise baba adayından alınan sperm örneği laboratuvarda özel bir yıkama işleminden geçirilir. Bu sayede en kaliteli, en hareketli ve dölleme yeteneği en yüksek olan spermler ayrıştırılır. Hazırlanan bu konsantre sperm sıvısı, anne adayının tam yumurtlama gününde rahmin en tepe noktasına bırakılır.

Aşılama Tedavisi Kimlere Yapılır?

Aşılama tedavisine karar verilebilmesi için en temel şart, anne adayının tüplerinden en az birinin açık olması ve baba adayının sperm tahlilinde (spermiyogram) aşılamaya yetecek miktarda hareketli sperm bulunmasıdır. Tedavi genellikle şu durumlarda tercih edilir:

• Açıklanamayan Kısırlık (İnfertilite): Hem kadında hem erkekte yapılan tüm incelemelerde gebeliğe engel hiçbir fizyolojik sorun bulunamamasına rağmen gebelik elde edilemediğinde.
• Hafif Erkek Faktörü (Sperm Bozuklukları): Erkekte sperm sayısının, hareketliliğinin veya yapısının sınırda veya hafif düşük olduğu durumlarda.
• Servikal Faktör (Rahim Ağzı Problemleri): Rahim ağzı salgısının (mukusunun) spermleri öldürdüğü veya geçişine izin vermediği durumlarda.
• Yumurtlama Bozuklukları: Polikistik Over Sendromu (PKOS) gibi yumurtlama problemi olan ve sadece yumurta takibiyle sonuç alınamayan kadınlarda.
• Vajinismus veya Seksüel Disfonksiyon: Çiftlerin vajinismus veya benzeri nedenlerle tam bir cinsel birleşme yaşayamadığı durumlarda.

Aşılama Tedavisi Aşamaları Nelerdir?

Aşılama tedavisi ortalama 12-14 gün süren ve tamamen adet döngüsüyle paralel ilerleyen planlı bir süreçtir:

1. Yumurtalıkların Geliştirilmesi

Adetin 2. veya 3. günü yapılan ultrason kontrolünün ardından, anne adayının yumurtalıklarında 1 veya 2 adet sağlıklı yumurta büyütmek amacıyla düşük dozlu haplar veya günlük iğneler başlanır.

2. Yumurta Takibi

İlaç kullanımı sürecinde hasta birkaç gün arayla ultrason muayenesine çağrılır. Yumurtanın içindeki folikül adı verilen keseciğin büyümesi izlenir. Folikül 18-20 milimetre ideal boyuta ulaştığında, yumurtayı çatlatmak için çatlatma iğnesi uygulanır.

3. Spermlerin Laboratuvarda Hazırlanması

Çatlatma iğnesinden yaklaşık 35-36 saat sonra aşılama işlemi planlanır. İşlem günü baba adayı kliniğimize gelerek sperm örneği verir. Bu örnek androloji laboratuvarında özel solüsyonlarla yıkanır, ölü hücrelerden ve sıvılardan arındırılarak en hızlı, en kaliteli spermler milimetrik bir hacimde toplanır.

4. Aşılama İşleminin Yapılması

Laboratuvarda hazırlanan kaliteli spermler, çok ince ve esnek bir plastik boru (kateter) yardımıyla rahim ağzından geçilerek doğrudan rahim boşluğunun içine enjekte edilir. İşlem tamamen ağrısızdır ve sadece 1-2 dakika sürer.

Aşılama İşleminden Sonra Nelere Dikkat Edilmelidir?

Aşılama bittikten hemen sonra hastamızın muayene masasında yaklaşık 15-20 dakika dinlenmesini sağlarız. Bu dinlenme süresinin ardından hasta günlük hayatına, işine sosyal yaşamına hemen dönebilir.

• İstirahat Gerekli mi? Günlerce evde yatmak veya sürekli yatak istirahatı yapmak aşılamanın tutma şansını artırmaz.
• Cinsel İlişki Yasak mı? Aksine, hekiminiz ek bir durum belirtmediyse aşılama gününün akşamında veya sonraki günlerde cinsel ilişkide bulunulması içerideki sperm havuzunu destekleyeceği için gebelik şansını artırabilir.
• İlaç Desteği: Rahim duvarını desteklemek ve embriyonun tutunmasını kolaylaştırmak amacıyla aşılama sonrasında genellikle progesteron içerikli fitil veya jeller reçete edilebilir.

Aşılama ile Tüp Bebek Arasındaki Fark Nedir?

Hastalarımızın en çok karıştırdığı konulardan biri bu iki tedavinin farkıdır.

• Aşılama Tedavisinde; Döllenme işlemi tamamen kadının kendi vücudunun içinde, yani tüplerinde gerçekleşir. Biz sadece spermi yıkayıp yolu kısaltarak yumurtanın yanına bırakırız. Doğala en yakın yöntemdir.
• Tüp Bebek Tedavisinde ise; Yumurtalar ve spermler vücut dışına alınır, laboratuvarda bizzat embriyolog tarafından döllenir, embriyo haline getirilir ve rahim içine yerleştirilir. Aşılama, tüp bebeğe göre çok daha ekonomik, daha az ilaç gerektiren ve daha basit bir uygulamadır.

Aşılama Sonrası Gebelik Testi Ne Zaman Yapılır?

Aşılama işleminin yapıldığı gün sıfırıncı gün kabul edilir. Spermlerin yumurtayı döllemesi ve oluşan embriyonun rahme tutunup kanda gebelik hormonu salgılaması için belirli bir süreye ihtiyaç vardır. Bu nedenle, erken dönemde yapılan idrar testleri yanıltıcı sonuçlar verebilir. En kesin ve doğru sonuç için aşılama gününden tam 14 gün sonra kanda gebelik testi yapılmalıdır.